Overleven in de jargonjungle

Albert Einstein zei ooit: als je het niet simpel kunt uitleggen, begrijp je het niet goed genoeg. Dat had hij goed gezien. Laat ik beginnen te zeggen dat ik zelf talloze keren het spoor bijster ben geraakt bij het horen en lezen van vakjargon en afkortingen, om diezelfde woorden na enkele dagen vrolijk zelf te gebruiken. Dus ja, ik geef toe dat ik het ook vaak moeilijk vind om dergelijk jargon te vermijden. Punt is dat we veel jargon simpelweg zo vaak horen dat gebruik ervan een vaste gewoonte wordt.

Ik heb besloten mijn gebruik van vakjargon en afkortingen drastisch in te perken. Enkele tips waar u wellicht ook wat aan heeft:

  1. Houd uw publiek voor ogen
    Les één in communicatie: ken uw publiek. Begin het maken van een tekst altijd met de lezer of luisteraar voor ogen. Het wordt lastiger als u een tekst moet schrijven voor een gemengd publiek. Tip: stel uzelf vragen als: wat weet men over het onderwerp? Welk deel van de boodschap zullen ze misschien niet begrijpen? Wat voor aanvullende informatie kunt u bieden?
  2. Begin met een leeg vel papier
    Ik vind het herschrijven van jargontekst een beproeving (en tijdverspilling). Tip: Begin van voren af aan. Zo kunt u veel beter zeggen wat u echt bedoelt.
  3. Vertel verhalen
    Ik betrap me er vaak op dat ik moeilijke woorden gebruik als ik een moeilijk onderwerp wil uitleggen. Of erger nog: ik dwaal af. Tip: gebruik concrete voorbeelden om uw boodschap te verduidelijken. Dat kunnen voorbeelden van klanten of medewerkers zijn, of van uzelf.
  4. Test uw boodschap
    Het grootste probleem met technische termen of vaktaal is dat u er zo aan gewend raakt, dat u ze niet meer als jargon herkent. Tip: vraag een buitenstaander om uw tekst te lezen en er commentaar op te geven. Die buitenstaander kan een collega van een andere afdeling zijn, of iemand uit uw vrienden- of familiekring die zelf geen enkele affiniteit met het onderwerp heeft.
  5. Doe de ‘grootmoedertest’
    Het is niet waarschijnlijk dat u uw grootmoeder het volgende zou vertellen: “Na de beeldvormingssessie hebben we de leerpunten gespiegeld en vertaald in concrete actiepunten.” Tip: gebruik woorden die uw grootmoeder zou begrijpen.
  6. U bent niet dom!
    In mijn ervaring zijn het de slimste mensen die een verhaal het simpelst uit kunnen leggen. En vaak zijn mensen die zich in jargon hullen vooral bezig om slim over te komen. Tip: vraag om uitleg als u verstrikt raakt in de jargonjungle. Niet één keer, maar twee of drie keer als u geen helder antwoord krijgt. En als men u vragend aankijkt, denk dan aan Einsteins woorden en bedenk dat u niet dom bent. Leg simpelweg uit dat als u het niet begrijpt, het publiek het zeker niet zal snappen. En wie zijn publiek verliest, verliest zijn boodschap.

Vind u het net als ik lastig om hogere managers ervan te overtuigen jargon en afkortingen uit te bannen? Ik hoor graag uw ervaringen.