De Algemene Beschouwingen

Op de Derde Dinsdag is de Miljoenennota gepresenteerd, en op woensdag beginnen dan weer de Algemene Beschouwingen. Dat levert veel vuurwerk op: dit is hét moment waarop het kabinet probeert te schitteren met zijn mooie ideeën. Maar de oppositie doet nog harder haar best om te laten zien aan het volk dat zij voor ‘de gewone man’ c.q. ‘hardwerkende Nederlander’ opkomt.

De inhoud is fascinerend, maar zo mogelijk nog fascinerender is de vorm. De ene parlementariër houdt een schitterende speech, de ander leest een spreekbeurt voor. Hier een paar dingen die ons opvielen:

Mark Rutte (VVD) was vlijmscherp als spreker. Hij strooide de venijnige grappen losjes in het rond en pareerde elke aanval met groot gemak. Maar het werd vooral een spektakel nadat Femke Halsema een interruptie eindigde met de opmerking: “…als u dat zou doen, dan ben ik uw vrouw”. Mark Rutte toonde enorme zelfspot door ondeugend te kijken, daarmee de suggestie wekkend dat de Groenlinks-voorzitter hier geen opzet voor een politieke coalitie deed, maar een verborgen huwelijksaanzoek. Natuurlijk extra sailliant omdat iedereen weet dat Mark voor zover bekend nog steeds single, en op zoek is. Is zijn herpositionering van de VVD als “Groenrechts” niets meer dan een flirt? Geniaal: zelfspot inzetten als politiek wapen.

Mariëtte Hamer (PvdA) was een grote teleurstelling. Juist op het moment dat de PvdA goed kon scoren (want Wouter Bos heeft deze kabinetsbegroting slim gespeeld), slaagde zij erin om door haar iele stemgeluid, nuffige gebaartjes, uitdrukkingsloze gezicht en hakkelende presentatie dit schot voor open doel faliekant te missen. Dieptepunt was wel haar poging om grappig over te komen – bijvoorbeeld, in reactie op hoongelach van de oppositie op een zeker punt wilde ze het wegwuiven en riep “Maar dat willen jullie niet zien, he? Nee, dat willen jullie niet zien…”. Haar bedoeling was nonchalant over te komen, zoals Mark Rutte dat vóór haar deed. Maar Mariëtte is Mark niet – waardoor mevrouw Hamer eerder overkwam als een venijnige, geniepige tante. Zo’n oudtante die altijd single gebleven is, en jou de familie-erfenis niet gunt. Geen goede beurt.

De les in deze presentatie is de volgende: zorg er altijd voor dat wat je zegt, en hoe je het zegt, overeenkomt met hoe jij bent. Probeer niet grappig en nonchalant te zijn als je het niet bent. Probeer niet stijf en serieus over te komen als je eigenlijk een nonchalante grappenmaker bent. In andere bewoordingen: wees congruent. Mevrouw Hamer was dat even niet.

Rita Verdonk (TON) schitterde vooral doordat ze haar eigen interruptie vergat in de speech van Mariëtte Hamer. Sinds jaar en dag schrijven politici hun interrupties op om ervoor te zorgen dat dat hen niet overkomt. Gelukkig was daar Alexander Pechtold (D66) om direct een andere vraag te stellen, zodat Rita even de tijd kreeg zich te herpakken – niettemin een domme beginnersfout.

Wat verder opvalt, is het toenemende gebrek aan decorum van Kamerleden. Zo vergat Marianne Thieme (PvdD) te spreken via de voorzitter. Toen Rutte refereerde aan de vele rechtzaken die milieugroeperingen aanspannen tegen bouwprojecten, jij-bakte ze als de eerste-de-beste marktkraamverkoopster: “En jij moet eens lering trekken uit het feit dat ze die rechtzaken winnen.” Geert Wilders (PVV) hield weer zijn ouderwetse, ronduit racistische verhaal, compleet met reprimandes van Gerdi Verbeet.

Het begint eigenlijk een beetje saai te worden, dat borstklopperige “ik-spreek-voor-de-man-van-de-straat”-getier. Kunnen we weer terug naar de tijd dat onze politici een toonbeeld van elitaire fijnbesnaardheid waren?

Een waar spektakel weer, de Algemene Beschouwingen.