Amerika’s lobby bij het Nederlandse volk

Onlangs viel mijn oog een stuk op de voorpagina van de Volkskrant getiteld: Oproep van Obama. In een groot opiniestuk onderstreepte president Obama het grote belang van het Europees-Amerikaanse bondgenootschap binnen de NAVO: “Gezamenlijk stappen zetten naar een situatie waarin Afghanen zelf steeds meer de leiding nemen.” Het zijn verzachtende woorden van Obama om de simpele boodschap uit te dragen: Nederland, stuur die missie naar Afghanistan!!

Nou denk je misschien: So what? Het gebeurt toch wel vaker dat een buitenlandse bewindspersoon een opiniestuk naar een Nederlandse krant stuurt? Dat klopt. Maar vanuit Public Affairs optiek betekent het eigenlijk maar één ding: Obama heeft het zwaar. Een publieke oproep in de Nederlandse media is een ultieme poging om het Nederlandse volk te bewegen de missie te steunen. De Amerikaanse lobby in Nederland voor steun aan de Afghanistan-missie lijkt te stranden.

Hoe ziet dat er eigenlijk uit, een Amerikaanse lobby in Nederland? Een lobbyist van de Amerikaanse overheid in het Haagse Nieuwspoort zul je niet zo snel tegenkomen. Niet omdat ze in Amerika geen “keurig verzorgde heertjes met small-talk”* hebben of kunnen huren. Maar omdat het mogelijk vanuit het soevereiniteits-principe van staten iets te veel ‘directe buitenlandse inmenging in nationale aangelegenheden’ zou kunnen zijn, wat niet zo gewaardeerd zal worden in Den Haag.

Normaliter zijn dit soort zaken dan ook veelal een government-to-government aangelegenheid; diplomaten onderhandelen over het dossier met de Amerikanen en komen met een werkbaar voorstel voor de Ministerraad die het vervolgens met steun van de regeringsfracties door de Tweede Kamer probeert te loodsen. Het lijkt erop dat deze route met het huidige kabinet met gedoogsteun van de PVV niet zal lukken; de vanzelfsprekende meerderheidssteun ontbreekt.

Is je ‘directe lobby’ met besluitvormers mislukt, dan heb je nog altijd de media als redmiddel. Een dergelijk opiniestuk doet dan ook haast vermoeden alsof Mark Rutte zelf tegen Barack Obama heeft gezegd: “Ons hoef je niet te overtuigen, wij willen wel. Je moet de linkse partijen hebben, stuur maar een brief naar de Volkskrant!”. De brief van Obama is duidelijk gericht aan de linkse kiezer; alleen met steun van hun achterban zullen de linkse partijen mogelijk instemmen nog eens een missie naar Afghanistan te sturen.

Het opmerkelijke is bovendien dat het Obama waarschijnlijk niet eens om de feitelijke bijdrage te doen is; één Nederlandse “politiemissie” zal echt niet het verschil maken in de strijd tegen de Taliban. Het gaat om de symbolische bijdrage; Nederland als onderdeel van het o-zo hechte bondgenootschap. En dat bondgenootschap staat onder druk. Zo sterk, dat ‘s werelds machtigste man een publieke oproep moet doen aan het Nederlandse volk om zo -alsjeblieft!- die missie goedgekeurd te krijgen in de Tweede Kamer. Wat is het toch heerlijk die democratie!

*naar Joris Luyendijk’s omschrijving van lobbyisten in: Je hebt het niet van mij, maar…Een maand aan het Binnenhof